Gianni – włoski kreator mody, życie i kariera

Gianni to imię jednego z najwybitniejszych włoskich kreatorów mody w historii – Giovanniego Marii Versace. Ten wizjonerski projektant, założyciel domu mody Versace, zrewolucjonizował świat haute couture odważnym połączeniem luksusowego klasycyzmu z jawną seksualnością. Jego tragicznie przerwane życie i błyskotliwa kariera do dziś fascynują i inspirują kolejne pokolenia. W tym artykule poznasz szczegóły jego drogi na szczyt, charakterystyczny styl oraz okoliczności przedwczesnej śmierci.

Korzenie i wczesne inspiracje artystyczne

Giovanni Maria Versace przyszedł na świat 2 grudnia 1946 roku w Reggio Calabria, na południu Włoch. Dorastał w otoczeniu historii starożytnej Grecji, która odcisnęła silne piętno na jego przyszłej estetyce, a krajobraz rodzinnego miasta na stałe wypełnił jego wyobraźnię artystyczną. Jego matka, Francesca, była krawcową i właścicielką sklepu odzieżowego, a ojciec, Antonio, sprzedawał węgiel. To właśnie w szwalni matki chłopiec spędzał każdą wolną chwilę, obserwując proces powstawania ubrań i ucząc się fachu od podstaw.

Praktyczną naukę szycia rozpoczął już jako dziecko, tworząc szmaciane lalki ze skrawków materiałów znajdowanych na podłodze pracowni. Jego talent ujawnił się wyjątkowo wcześnie – pierwszą sukienkę zaprojektował mając zaledwie 9 lat. Zaledwie pięć lat później stałą klientką młodego Gianniego została żona burmistrza, co było najlepszym potwierdzeniem jego ponadprzeciętnych zdolności. Uczęszczał do Liceo Classico Tommaso Campanella, gdzie zdobył gruntowne wykształcenie w zakresie łaciny i starożytnej greki.

Po ukończeniu szkoły średniej Versace rozpoczął studia architektoniczne. Ta pozornie odległa od mody dziedzina wywarła ogromny wpływ na jego późniejszą umiejętność konstruowania formy i pracy z proporcjami. Fascynacja Andym Warholem i pop-artem dodatkowo kształtowała jego artystyczną wrażliwość, przygotowując grunt pod odważne, przekraczające granice projekty.

Droga do stworzenia własnego imperium mody

W wieku 26 lat Versace podjął decyzję o porzuceniu architektury i przeprowadzce do Mediolanu, który w latach 70. i 80. stawał się nową stolicą światowej mody, przełamując wieloletnią dominację Paryża. Wspierany przez potężny włoski przemysł tekstylny, dynamicznie rozwijający się rynek był idealnym miejscem dla młodego, ambitnego projektanta. Swoje pierwsze profesjonalne kolekcje tworzył dla uznanych domów mody, w tym dla Genny (Ancona), Callaghan (Novara) oraz Byblos, młodzieńczej linii Genny.

Prawdziwym przełomem w jego karierze był rok 1978. 28 marca w mediolańskiej Galerii Sztuki Palazzo della Permanente zaprezentował swoją pierwszą sygnowaną kolekcję dla kobiet na sezon jesień/zima pod własną marką Versace. Ten sam rok przyniósł również otwarcie pierwszego butiku przy prestiżowej Via della Spiga w Mediolanie. Wcześniej, bo w 1975 roku, dał się już poznać jako projektant odzieży skórzanej, tworząc przełomową kolekcję dla firmy Complice.

Armani ubiera żonę, Versace ubiera kochankę – to powtarzane przez media porównanie doskonale oddawało kontrast między androgeniczznym minimalizmem a zmysłowym przepychem dwóch największych rywali włoskiej mody lat 80.

Lata 80. przyniosły Versace międzynarodową sławę, a jego nazwisko stało się synonimem odważnych nadruków, żywych kolorów i seksownych krojów. Projektant świadomie odrzucał panujące trendy stonowanej elegancji, proponując w zamian estetykę łączącą luksusowy klasycyzm z jawną seksualnością. Jego słynne stwierdzenie „Nie wierzę w dobry gust” precyzyjnie definiowało jego bezczelny sprzeciw wobec sztywnych zasad rządzących ówczesną branżą.

Charakterystyczny styl i ikoniczne motywy w projektach

Estetyka Versace od początku wyróżniała się eklektycznym podejściem do historii sztuki i architektury antycznej. Charakterystycznymi elementami wizualnymi, które zdefiniowały tożsamość marki, stała się głowa Meduzy oraz grecki ornament zwany meandrem. Logotyp z wizerunkiem mitologicznej postaci symbolizował siłę, piękno i hipnotyzującą, uwodzicielską moc, która idealnie odzwierciedlała filozofię twórczą projektanta.

Spośród licznych rewolucyjnych kreacji, które wyszły spod jego ręki, kilka zapisało się w historii jako absolutnie ikoniczne. Do najbardziej rozpoznawalnych należą:

• czarna suknia z dużymi złotymi agrafkami, w której Elizabeth Hurley pojawiła się na premierze filmu „Cztery wesela i pogrzeb” w 1994 roku,
• winylowa suknia z PCV zaprezentowana w kolekcji z 1995 roku,
• fioletowa wieczorowa kreacja typu maxi noszona przez księżną Dianę,
• błyszcząca, metaliczna suknia ślubna zaprojektowana dla Kate Moss.

Odrębny rozdział w twórczości Włocha stanowiło projektowanie kostiumów dla teatru, opery i przyjaciół ze świata muzyki. Współpracował z mediolańską La Scalą, tworząc kostiumy do baletu Legenda o Józefie Richarda Straussa, a także do dzieł Gaetana Donizettiego, Maurice’a Béjarta i Gustava Mahlera. Na jego sceniczne kreacje mogły liczyć takie osobistości jak Elton John, Madonna czy Tina Turner.

Wpływ na modę męską

Choć Versace jest pamiętany przede wszystkim za rewolucję w modzie damskiej, jego wpływ na męską garderobę był równie znaczący. Wprowadził do niej wyraziste kolory, odważne printy i dopasowane, podkreślające sylwetkę kroje, które dotąd kojarzone były głównie z odzieżą żeńską. Teatralność i pewna doza ekstrawagancji w męskich kolekcjach przełamywały konserwatywne kanony, czyniąc z ubioru wyraz luksusu i silnej pewności siebie.

Epoka supermodelek i związki z kulturą popularną

Gianni Versace jest powszechnie uznawany za prekursora zjawiska supermodelek. To on w latach 80. i 90. uczynił z modelek prawdziwe gwiazdy popkultury, wynosząc je na piedestał międzynarodowej sławy. Jego pokazy mody, będące spektakularnymi wydarzeniami medialnymi, regularnie zamykały wspólne wyjścia takich ikon jak Cindy Crawford, Naomi Campbell, Claudia Schiffer, Christy Turlington czy Linda Evangelista.

Kulminacyjnym momentem tej ery był finałowy pokaz kolekcji jesień/zima 1991, podczas którego topowe modelki zeszły z wybiegu, śpiewając wspólnie przebój George’a Michaela „Freedom! ’90”. To wydarzenie na trwale zdefiniowało symbiozę świata mody i muzyki popularnej. Do stałej współpracy przy tworzeniu wizerunku marki Gianni angażował również najbardziej uznanych fotografów swojego pokolenia.

Chcę kobiet z biustem i pupą. Mężczyzna to mężczyzna, kobieta to kobieta. Role powinny być jasno określone – tak Gianni Versace opisał swoją filozofię projektowania w wywiadzie dla „SZ Magazin” w 1992 roku.

Grono jego bliskich przyjaciół i klientów wykraczało daleko poza środowisko modelek. Ubierał księżną Dianę, Eltona Johna, Sylvestra Stallone’a, a także Liz Taylor czy Joan Collins. W 1997 roku wystąpił nawet w kultowym filmie „Spice World”, co było dowodem na to, jak silną pozycję w kulturze masowej zbudował. Jego nazwisko stało się marką rozpoznawalną daleko poza hermetycznym światem haute couture.

Tragiczna śmierć i niewyjaśnione teorie

Życie Gianniego Versace zakończyło się w sposób dramatyczny 15 lipca 1997 roku. Tego poranka, po zwykłym spacerze po okolicy, wracał do swojej rezydencji Casa Casuarina przy Ocean Drive w Miami Beach. Na schodach willi czekał na niego Andrew Phillip Cunanan, 27-letni seryjny morderca znajdujący się na liście dziesięciu najbardziej poszukiwanych przestępców FBI. Oddał on dwa strzały w głowę projektanta, po czym zbiegł z miejsca zbrodni.

Sprawca miał już na koncie cztery inne morderstwa popełnione na terenie kilku stanów USA, począwszy od kwietnia 1997 roku. Jego ofiarami padali głównie ludzie z jego bliskiego otoczenia: przyjaciel Jeffrey Trail, kochanek David Madson, deweloper Lee Miglin oraz dozorca William Reese. Motyw zabójstwa słynnego kreatora mody do dziś pozostaje zagadką, ponieważ osiem dni po tragedii, osaczony przez policję, Cunanan popełnił samobójstwo na pokładzie zacumowanej łodzi mieszkalnej. Postrzelił się z tej samej broni, której użył do zastrzelenia Versace.

Wokół sprawy narosło przez lata wiele teorii spiskowych. Część tabloidów sugerowała, że obaj panowie znali się z klubu gejowskiego i łączył ich przelotny romans, co miało stanowić motyw zemsty. Inna hipoteza zakładała zlecenie mafijne – na miejscu zbrodni znaleziono martwego białego gołębia, a podrzucanie zwierząt było charakterystyczne dla porachunków kalabryjskiej ’Ndranghety. Sam życiowy partner projektanta, Antonio D’Amico, wiele lat później przyznał w wywiadzie, że Versace rzeczywiście posiadał długi wobec włoskiej mafii.

Konsekwencje dla rodziny i marki

Uroczystości pogrzebowe odbyły się w mediolańskiej katedrze Duomo, gromadząc obok rodziny największe gwiazdy świata mody, filmu i muzyki. W pierwszym rzędzie zasiedli pogrążeni w żałobie Elton John i księżna Diana, która sama zginęła tragicznie zaledwie sześć tygodni później. Prochy kreatora spoczęły na cmentarzu w Moltrasio nad malowniczym jeziorem Como we Włoszech. Elton John zadedykował zmarłemu przyjacielowi wydany w 1997 roku album „The Big Picture”.

Na mocy testamentu 50 procent udziałów w modowym imperium otrzymała Allegra Versace, córka Donatelli, która w chwili śmierci wuja miała zaledwie 11 lat. Przejęła tym samym majątek szacowany na około pół miliarda dolarów. Dramatyczne wydarzenia odcisnęły bolesne piętno na psychice dziewczynki, która niedługo po pogrzebie przestała jeść i zmagała się z anoreksją. Druga połowa firmy oraz obowiązki dyrektora kreatywnego przypadły siostrze zmarłego.

Siostra na straży dziedzictwa

Cień Gianniego był ogromny, a krytycy początkowo nie pozostawili na Donatelli Versace suchej nitki, porównując jej kolekcje do rewolucyjnych dokonań brata. Ona sama po latach przyznała w rozmowie z „Guardianem”: „Cały świat patrzył na mnie, a 99 proc. ludzi uważało, że nie dam rady. I może na początku też tak myślałam”. Mimo osobistych problemów i chłodnego przyjęcia pierwszych autorskich pokazów, zdołała utrzymać luksusowy status marki i z czasem zyskała własną rozpoznawalność jako jedna z ikon feminizmu w branży.

Rodzinna willa Casa Casuarina, będąca niemym świadkiem tragedii, przez lata pozostawała własnością spadkobierców. Pierwotnie rezydencję wyceniono na astronomiczną kwotę 125 milionów dolarów. Z czasem cenę obniżono, a ostatecznie w 2013 roku posiadłość sprzedano na aukcji za 41,5 miliona dolarów. Dziś budynek pełni funkcję luksusowego hotelu, przyciągającego miłośników historii mody i legendarnego przepychu związanego z nazwiskiem jej pierwszego właściciela.